Wat kun je doen aan hormonale klachten als vrouw?

Hormonale klachten bij vrouwen (PMS, een onregelmatige of uitblijvende menstruatie, stemmingsklachten) komen volgens hormooncoach Lotte Ger meestal voort uit een disbalans die je met voeding en leefstijl kunt aanpakken: te veel stress, te lang of te diep diëten, te weinig eiwit en tekorten aan magnesium, zink en B-vitamines. De pil onderdrukt de klachten hooguit; een “reset van de baarmoeder” bestaat niet.

In dit openhartige gesprek vertelt Lotte hoe haar eigen menstruatie na een bikini-wedstrijdprep stilviel, hoe de vrouwelijke cyclus echt werkt en welke praktische stappen hormonale klachten verminderen. Haar uitspraken zijn haar expertise als coach; bij aanhoudende klachten blijft de (huis)arts de aangewezen route.

De cyclus draait om drie hormonen: oestrogeen, progesteron en (ook bij vrouwen!) testosteron. In de eerste helft (folliculaire fase) bouwen oestrogeen en het follikelstimulerend hormoon op richting de eisprong; vlak daarvoor piekt ook testosteron (libido). Na de eisprong neemt progesteron het over: het hormoon dat kalmte en rust geeft aan brein en zenuwstelsel. Blijft de eisprong uit, dan blijft progesteron laag, en zie je snel klachten als onrust, paniekerigheid en slecht (door)slapen.

En daar zit de link met stress: het lichaam bespaart in overlevingsstand op alles wat “nu geen nut heeft”, inclusief de eisprong. Dat overkwam Lotte zelf na haar wedstrijdprep: te lang en te diep in een calorietekort, te veel trainen, te weinig rust: menstruatie weg en een waslijst aan klachten. Voor veel vrouwen is de stressor niet fysiek maar mentaal: deadlines, perfectionisme, het perfecte plaatje. De cijfers liegen er niet om: volgens onderzoek dat Lotte aanhaalt ervaart zo’n 91 procent van de vrouwen maandelijks minstens één PMS-symptoom.

Toen Lottes menstruatie stilviel, kreeg ze van de huisarts het advies “drie maanden de pil om je baarmoeder te resetten”. Maar zo werkt het niet: de pil is een hormoonkuur die met synthetisch oestrogeen/progesteron je eigen productie overneemt. De “menstruatie” aan de pil is een chemische onttrekkingsbloeding, geen echte cyclus. Klachten worden onderdrukt, niet opgelost.

Lotte is nadrukkelijk niet anti-anticonceptie (ze gebruikte zelf jaren een koperspiraal): voor veel vrouwen brengt het vrijheid en verlichting van zware menstruaties. Maar wees je bewust van de keerzijden: de pil verlaagt onder meer je testosteron (libido) en put nutriënten als magnesium, zink en B-vitamines uit, en bij jonge meiden zijn in onderzoek verbanden gezien met somberheid tot aan suïcidale gedachten in de eerste maanden. Haar advies: bespreek vóór je start met je arts hoe je er mentaal voor staat, en begin niet “omdat het erbij hoort” op je veertiende. Wie zonder hormonen wil: fertility awareness (temperatuur- en cervixslijmmethode) leert je precies wanneer je vruchtbare venster valt, maar vraagt discipline en kennis, en is minder vergevingsgezind dan klassieke anticonceptie.

Lottes coaching komt grotendeels neer op voeding en leefstijl, “waar de huisarts geen tijd voor heeft”:

• Eet genoeg, en genoeg eiwit. Chronisch te weinig eten is voor het vrouwenlichaam een stress-signaal; eiwit is de bouwstof voor herstel én hormonen.
• Stop met “goed/fout”-denken. Vrouwen die chocolade en koolhydraten tot verboden voedsel verklaren, schieten er later des te harder in. Balans (denk 80/20) is houdbaarder dan restrictie, en koolhydraten zijn geen vijand, alleen een kwestie van maat.
• Let op de micronutriënten: magnesium (Lotte adviseert bisglycinaat, dat de bloed-hersenbarrière passeert en de slaap ondersteunt; pas op met citraat: laxerend), zink en B-vitamines zijn nodig voor de aanmaak én afvoer van hormonen.
• Dagelijkse stoelgang is hormoonwerk. Verbruikte hormonen (vooral oestrogeen) verlaten het lichaam via de ontlasting; bij obstipatie worden ze deels heropgenomen, een sluiproute naar oestrogeendominantie. Eén keer per week naar de wc is echt te weinig.
• Kies degelijke supplementmerken boven de goedkoopste huismerken: doseringen en vormen verschillen flink.

Ook buiten je bord spelen factoren mee. Xeno-oestrogenen, stoffen uit plastics zoals BPA, pesticiden en ftalaten in geparfumeerde producten, gedragen zich in het lichaam als oestrogeen en dragen bij aan oestrogeendominantie bij vrouwen én aan dalende vruchtbaarheid bij mannen. Kleine stap: parfum op je kleding in plaats van direct op je huid, en waar mogelijk minder plastic en ongeparfumeerde verzorging. Alcohol belast bovendien de lever, die 24/7 bezig is met het afvoeren van verbruikte hormonen.

Tot slot twee levensfasen die aandacht verdienen: na een zwangerschap heeft het lichaam echt tijd nodig om de hormoonbalans te herpakken; direct weer “aan de pil want anders zo weer zwanger” lost niets op. En bij tienermeiden zijn de eerste jaren van de menstruatie van nature onregelmatiger en heftiger, omdat brein en eierstokken nog moeten leren samenwerken; niet elk ongemak is meteen reden voor hormonale medicatie. De rode draad: begrijp eerst wat je lijf doet, dan ligt de oplossing vaak dichter bij huis dan gedacht.