Cholesterol verlagen met supplementen: wat werkt echt?

Een voedingsmiddel of supplement mag in de EU alleen een gezondheidsclaim gebruiken die de Europese Commissie heeft goedgekeurd, na een oordeel van de voedselautoriteit EFSA. Voor het verlagen van je cholesterol zijn er twee: plantensterolen en -stanolen, en bèta-glucaan uit haver of gerst. Glucomannan, chitosan, pectine, guargom, linolzuur en alfa-linoleenzuur mogen alleen zeggen dat ze bijdragen tot de instandhouding van normale cholesterolgehalten in het bloed. Dat is normaal houden, niet verlagen.

Plantensterolen zitten van nature in plantaardige olie, noten en granen, maar daaruit haal je te weinig. Daarom worden ze toegevoegd aan margarine, zuivel en yoghurtdrankjes. Het is aangetoond dat plantensterolen het bloedcholesterol verlagen. Bij 1,5 tot 2,4 gram per dag uit zulke producten daalt je LDL-cholesterol na twee tot drie weken met 7 tot 10 procent, bij 2,5 tot 3 gram met 10 tot 12,5 procent. Meer dan 3 gram per dag moet je vermijden. Op het etiket staat ook dat zulke producten mogelijk niet geschikt zijn voor zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven en kinderen onder de vijf, en dat je ze met cholesterolverlagende medicijnen alleen onder toezicht van een arts gebruikt.

Bèta-glucaan is een oplosbare vezel uit haver en gerst. Het is aangetoond dat bèta-glucaan van haver het bloedcholesterol kan verlagen. Een hoog cholesterolgehalte is een risicofactor bij de ontwikkeling van coronaire hartziekten. Het effect komt bij 3 gram per dag. Havermout bevat ongeveer 4 procent bèta-glucaan: 40 gram geeft 1,6 gram, dus voor 3 gram eet je zo’n 75 gram per dag. Je mag het over de dag verdelen.

Rode gist rijst bevat monacoline K, dezelfde stof als het cholesterolmedicijn lovastatine. In De Healthcast klinkt het zo: ‘daar zit werkelijk een statine in’. Daardoor geeft het ook dezelfde bijwerkingen. De EU-landen stemden in mei 2026 voor een verbod. Berberine heeft geen goedgekeurde claim, en EFSA kan in een conceptadvies uit 2026 geen veilige hoeveelheid vaststellen. Voor citrus bergamot, knoflook en Q10 bestaat ook geen claim voor cholesterol.

Je cholesterol hangt voor een groot deel af van je genen. ‘Zelfs met de allerbeste monnikenleefstijl die je kan hebben’ kun je ‘alsnog een heel erg slecht cholesterolprofiel’ hebben, zegt arts-farmacoloog Tijs Verdegaal in De Healthcast. Internist-endocrinoloog Diederik Smit gebruikt zelf cholesterolverlagende middelen. Laat je cholesterol daarom een keer meten, ook als je gezond leeft, en bespreek een hoge uitslag met je huisarts.