SupplementScore op elk product
Botontkalking (osteoporose): wat is het en wat helpt?
Bij botontkalking, ook wel osteoporose, wordt er meer bot afgebroken dan bijgemaakt. Je botten worden zwakker en breken sneller, vooral een wervel, heup of pols. Je voelt het zelf niet: een botscan laat het zien. Krachttraining, genoeg kalk en vitamine D houden je botten sterker. Soms helpen medicijnen: een pil per week, een infuus per jaar of een prik per half jaar.
T-score
Red Hooftman · 17 oktober 2026
In het kort
- Wat is het?
- Er gaat meer bot af dan er bijkomt. Je botten worden zwakker en breken sneller. De medische naam is osteoporose.
- Wat merk je?
- Niets, het doet geen pijn. Wel kun je kleiner worden of een krommere rug krijgen door een ingezakte wervel. Pas een breuk doet pijn.
- Wat kun je zelf doen?
- Elke dag bewegen met druk op je botten, zoals krachttraining en stevig wandelen. Genoeg kalk en vitamine D. Niet roken, geen alcohol.
- Welke medicijnen?
- Meestal 1 pil per week. Anders een infuus per jaar of een prik per half jaar. Bij ernstige botontkalking een middel dat bot opbouwt.
Wat zegt je botscan?
de T-score van de DEXA-scanNormaal
Je botdichtheid lijkt op die van een gezonde dertiger. Rond die leeftijd zijn botten het sterkst.
Osteopenie
Je botten zijn minder dicht, maar het is nog geen botontkalking. Bij −1 is je botdichtheid ongeveer 10% lager dan op je piek.
Osteoporose
Botontkalking: je botdichtheid is ongeveer 25% lager. De laagste score telt. Scoort je heup −2 en je rug −3, dan heb je osteoporose.
Ingezakte wervel
Dezelfde scanner meet de hoogte van je wervels. Een ingezakte wervel of gebroken heup is vaak al reden voor medicijnen, ook bij osteopenie.
Bronnen: Osteoporosevereniging (T-score en VFA) en Thuisarts (het onderzoek). Onder de 50 jaar is de score alleen niet genoeg voor de diagnose.
Moet jij je botten laten meten?
tik je antwoordWat helpt tegen botontkalking?
om je botten sterk te houden- Wel: Zware krachttraining en springen. In de LIFTMOR-studie trainden 101 vrouwen met dunne botten 8 maanden lang 2 keer per week zwaar, onder begeleiding. De botdichtheid in hun rug ging 2,9% omhoog, bij de lichte thuisoefeningen 1,2% omlaag. Er was maar 1 kleine klacht.
- Wel: Stevig wandelen, traplopen, dansen. Kies beweging met druk op je botten, ook hardlopen of tennis. Beweeg elke dag, samen 2,5 uur per week of meer.
- Deels: Fietsen en zwemmen. Goed voor je gezondheid, maar ze maken je botten niet veel steviger. Fietsen op een e-bike helemaal niet.
- Wel: Genoeg kalk. Zo'n 1000 milligram per dag, bijvoorbeeld 4 glazen melk, plantenmelk of yoghurt. Vrouwen van 51 tot 70 hebben 1100 nodig, iedereen vanaf 70 1200. Haal je minder dan 2 porties per dag, dan adviseert de huisarts 1000 milligram kalk extra, bij 2 tot 3 porties 500.
- Wel: Vitamine D. Ga elke dag naar buiten. Slik je medicijnen tegen botontkalking, dan hoort daar elke dag 20 microgram vitamine D3 bij. Niet meer: te veel vitamine D maakt de kans dat je valt groter.
- Wel: Minder kans om te vallen. Met zwakke botten breek je sneller iets als je valt. Train je kracht en evenwicht en laat je ogen en medicijnen nakijken, zoals slaappillen.
- Wel: Stoppen met roken, geen alcohol. Allebei maken je kans op een botbreuk groter.
- Niet: Magnesium- of K2-pillen. Niet nodig, zeggen de huisartsen. Je krijgt genoeg magnesium en vitamine K2 binnen met gewoon eten.
Bronnen: Thuisarts (sterke botten en botontkalking), Voedingscentrum (calcium per leeftijd) en Watson 2018, de LIFTMOR-studie in het Journal of Bone and Mineral Research.
Hoor het van de arts
uit de aflevering over sport en gezond oud wordenOok: , . Uit de podcast De Health Cast, 28 januari 2025.
Welke medicijnen helpen tegen botontkalking?
van eerste keus tot nieuwste middelPil: alendroninezuur of risedroninezuur
De eerste keus. Slik hem op een lege maag, rechtop, met een groot glas kraanwater. Blijf daarna 30 minuten rechtop en eet of drink niets.
Infuus: zoledroninezuur
Minstens een kwartier aan het infuus. De voorkeur na een heupbreuk. Ook een optie als de pil niet lukt. In de eerste 3 dagen kun je koorts, spierpijn of griepachtige klachten krijgen.
Prik: denosumab
Een prik onder de huid. Na 3 jaar kijkt je arts of je doorgaat, hooguit 10 jaar. Stop nooit zomaar: je verliest dan snel bot. Je arts laat je daarom overstappen op een ander middel.
Nieuwste middel: romosozumab
Bouwt bot op in plaats van afbraak te remmen. Voor vrouwen na de overgang met ernstige botontkalking. 1 keer per maand 2 prikken, een jaar lang. Niet na een hartinfarct of beroerte.
Botopbouwers: teriparatide en abaloparatide
Ook voor ernstige botontkalking. Elke dag een prik onder de huid, teriparatide hooguit 24 maanden en abaloparatide 18. Daarna volgt een middel dat afbraak remt.
Bronnen: Farmacotherapeutisch Kompas (zoledroninezuur, denosumab, romosozumab, teriparatide, abaloparatide) en Thuisarts. Welk middel bij jou past, kies je samen met je arts.
Bijwerkingen, controles en stoppen
wat je moet weten bij de medicijnen- Maag en darmen
- Bij de pil: maagzuur, buikpijn, diarree, winderigheid of misselijk zijn. Ook pijn in botten, spieren of gewrichten. Veel last van je maag? Er is ook een drank voor 1 keer per week.
- Kaak en bovenbeen
- Heel zelden een erge ontsteking van de kaak of een breuk in je bovenbeen. Bloedt je tandvlees of heb je een slecht gebit, ga dan eerst naar de tandarts voordat je begint.
- Controles
- Vooraf checkt je arts in je bloed je nieren, kalk, vitamine D en schildklier. Daarna zie je je arts na ongeveer 3 maanden en dan elk jaar.
- Stoppen met de pil
- Na 5 jaar bekijk je met je arts of je kunt stoppen, bijvoorbeeld als je botten stevig genoeg zijn. Dat mag in 1 keer: het middel werkt nog maanden tot jaren na.
- Stoppen met de prik
- Met denosumab mag je niet zomaar stoppen. Overleg altijd eerst met je arts.
Bronnen: Thuisarts (pillen tegen botontkalking, botontkalking en stoppen).
Waardoor krijg je botontkalking, en is het erfelijk?
de oorzaken op een rij- Ouder worden
- Rond je 30e zijn je botten op hun sterkst. Daarna neemt je botmassa langzaam af, en na je 40e gaat de afbraak sneller dan de opbouw.
- De overgang
- Minder vrouwelijk hormoon versnelt het botverlies. Daarom komt het vaker voor bij vrouwen vanaf 50. Begin op tijd met krachttraining.
- Leefstijl
- Te weinig bewegen, te weinig kalk, te weinig buiten zijn voor vitamine D, roken en alcohol.
- Medicijnen
- Langdurig prednison. Ook hormoontherapie bij borst- of prostaatkanker vraagt extra aandacht voor je botten.
- Erfelijk
- Ja, deels. Hoe stevig je botten zijn, is sterk erfelijk, door veel genen samen. Brak je vader of moeder een heup, dan is jouw kans groter. Hoe ouder je wordt, hoe zwaarder vallen en leefstijl meetellen.
Bronnen: Thuisarts, Bernhoven (leeftijd en aantal breuken), Osteoporosevereniging (piek rond je 30e) en Ralston 2010 (erfelijkheid).
Vragen
Is botontkalking omkeerbaar?
Deels. Medicijnen remmen de afbraak of bouwen bot op, en maken je kans op een breuk kleiner. Zware krachttraining onder begeleiding maakte de botdichtheid in de rug in een studie 2,9% hoger in 8 maanden.
Is osteoporose erfelijk?
Ja, deels. Hoe stevig je botten zijn, is sterk erfelijk. Brak je vader of moeder een heup, dan is jouw kans op een botbreuk groter. Bewegen, kalk en vitamine D tellen ook mee.
Doet botontkalking pijn?
Nee, botontkalking zelf doet geen pijn, ook niet in je rug. Een gebroken bot of een ingezakte wervel doet wel pijn.
Wat is het nieuwste medicijn tegen osteoporose?
De nieuwste middelen bouwen bot op in plaats van afbraak te remmen: romosozumab, 1 keer per maand een jaar lang, en abaloparatide en teriparatide, elke dag een prik. Ze zijn voor vrouwen na de overgang met ernstige botontkalking.
Hoe vaak krijg je een infuus tegen osteoporose?
Het infuus met zoledroninezuur krijg je 1 keer per jaar. Het duurt minstens een kwartier. In de eerste 3 dagen kun je koorts of griepachtige klachten krijgen.
Hoeveel calcium heb je nodig bij osteoporose?
Zo’n 1000 milligram per dag, bijvoorbeeld 4 glazen melk, plantenmelk of yoghurt. Haal je minder dan 2 porties, dan adviseert de huisarts 1000 milligram kalk extra, bij 2 tot 3 porties 500.
Volledige uitleg lezen (2 min)
Wat is botontkalking?
Je botten veranderen steeds: er gaat oud bot af en er komt nieuw bot bij. Bij botontkalking, ook wel osteoporose, wordt er meer bot afgebroken dan bijgemaakt. Je botten worden zwakker en breken sneller, vooral een wervel, heup of pols. In Nederland breken elk jaar ruim 121.000 mensen boven de 50 een bot door botontkalking. Zelf voel je het niet: het doet geen pijn. Wel kun je kleiner worden of een krommere rug krijgen door een ingezakte wervel.
Hoe weet je of je botontkalking hebt?
Een DEXA-scan in het ziekenhuis meet hoe stevig je botten zijn. De uitslag is een T-score. Tussen −1 en −2,5 heet osteopenie: minder dichte botten, maar nog geen botontkalking. Bij −2,5 of lager heb je osteoporose. Je krijgt een scan als je 50 of ouder bent en een bot brak of een ingezakte wervel hebt, als je 40 of ouder bent en lang prednison gebruikt, of als je 60 of ouder bent en je huisarts je risico groter vindt.
Wat kun je zelf doen tegen botontkalking?
Beweeg elke dag, met druk op je botten: stevig wandelen, traplopen, dansen, hardlopen en krachttraining. In de LIFTMOR-studie ging de botdichtheid in de rug bij vrouwen met dunne botten 2,9% omhoog na 8 maanden zware training onder begeleiding. Zorg voor genoeg kalk, zo’n 1000 milligram per dag, en vitamine D. Stop met roken, drink geen alcohol en maak de kans kleiner dat je valt. Magnesium- of K2-pillen zijn niet nodig.
Welke medicijnen zijn er tegen botontkalking?
De eerste keus is een pil per week: alendroninezuur of risedroninezuur. Na een heupbreuk heeft een infuus met zoledroninezuur de voorkeur, 1 keer per jaar. Lukt de pil niet, dan kan dat infuus ook, of een prik met denosumab, 1 keer per half jaar. Met denosumab mag je niet zomaar stoppen. Bij ernstige botontkalking zijn er middelen die bot opbouwen: romosozumab, teriparatide en abaloparatide. Je slikt er elke dag 20 microgram vitamine D bij.