Is zitten echt het nieuwe roken?

Wie de hele dag zit loopt alles mis wat bewegen doet: betere bloedsuiker en bloedvaten, een beschermd brein en reserve voor als je ziek wordt. Een lage conditie hangt sterker samen met vroeg overlijden dan diabetes of roken. Ondergrens van dokter Diederik: 6.000 stappen per dag, drie keer cardio en twee keer kracht.

Dokter Diederik Smit in de podcast Tussen de Set over te veel zitten Tussen de Set · dokter Diederik
6.000+ stappen per dag als ondergrens · daarbovenop 3× cardio en 2× kracht per week de winst van stappen is simpel: dan zit je niet

Red Hooftman · 15 oktober 2026

In het kort

Niet één giftig effect, maar alles wat je niet doet. Bewegen maakt je insuline effectiever, bouwt bloedvaten, beschermt je brein en geeft reserve.
De Gezondheidsraad: 150 minuten matig intensief per week plus twee keer kracht. Een groot deel van Nederland haalt dat niet. Slenteren telt nauwelijks.
Onderbreek het zitten: elk uur vijf minuten lopen, bellen tijdens een rondje. Van 2.000 naar 6.000 stappen per dag geeft al winst.
5 tot 6 uur sport per week: de helft kracht, de helft rustige cardio, zo'n 10% intervallen. Kies een vorm die je volhoudt.

Wat je misloopt als je zit

bewegen werkt op vier systemen tegelijk
1

Bloedsuiker. Tijdens inspanning daalt je bloedsuiker en werkt je insuline beter. Je hebt er minder van nodig.

2

Hart en bloedvaten. Bewegen verbetert de doorbloeding en bouwt nieuwe netwerken van bloedvaten. Diederik vergelijkt het met wegen verbreden: er komen banen bij en het verkeer kan harder. Zit je stil, dan slibt het dicht.

3

Brein en stemming. Bij inspanning komen stoffen vrij zoals irisine en BDNF, die je brein beschermen.

4

Reserve. Een betere conditie is een buffer om op te teren als je ziek wordt of een blessure oploopt. Een lage conditie hangt sterker samen met vroeg overlijden dan diabetes, alcohol of roken.

Hoor het van de arts

tik om te luisteren

Ook: , , , , . Uit de podcast Tussen de Set met dokter Diederik, januari 2026.

Hoeveel stappen per dag?

stappen

Stappen verbranden weinig en trainen je conditie nauwelijks. De winst is dat je niet zit.

2 veel zittersthuiswerk, auto, bank
6 ondergrenshier begint de winst
6.000+ plus sport3× cardio, 2× kracht

Onderbreken is de grootste winst

voor wie vanuit stilzitten komt
  • Wel: Elk uur vijf minuten een blokje om. Of een rondje om het huis. Verzin iets waardoor je in beweging komt.
  • Wel: Lopen tijdens het bellen. Geen extra tijd, wel minder zitten.
  • Wel: Stevig fietsen naar je werk. Maak er een rustige duurtraining van. Of zet een hometrainer voor de televisie.
  • Deels: Staand werken. Alles wat je uit de stoel houdt is beter dan urenlang stilzitten. Maar belangrijker dan staan is dat je je zitten onderbreekt en in beweging komt.
  • Niet: Slenteren als sport tellen. Twee keer per dag met een rustige hond lopen is iets anders dan stevig doorlopen waarbij je hart echt aan het werk gaat. Korte loopjes vervangen echt sporten niet.

Hoeveel sport per week?

van norm tot optimum
150 min

Per week matig intensief bewegen, plus twee keer per week spier- en botversterkend werk zoals krachttraining. De norm van de Gezondheidsraad.

5–6 uur

Diederiks optimum: ongeveer de helft krachttraining, de helft rustige cardio (zone 2) en zo'n 10% intervallen. Plus wat balans en stabiliteit, een half uur tot een uur per week.

3 + 2

Drie keer cardio van ongeveer een uur en twee keer kracht per week, bovenop 6.000 stappen. Zijn minimum voor wie te weinig beweegt.

Snel conditie opbouwen: 4×4

een half uur, vier keer

Weinig tijd en toch snel fitter? Intervaltraining is het meest effectief.

  • Wel: 4 minuten bijna maximaal. Je hartslag richting je maximum. Vier minuten lang ga je dood, zegt Diederik.
  • Wel: 4 minuten rust. Rustig doorbewegen tot de volgende ronde.
  • Wel: Vier keer herhalen. Samen een half uur. In een paar maanden levert dat een VO2max-stijging van 5 tot 10% op.
  • Niet: Alleen rustig doorlopen. Goed voor de basis, maar het verhoogt je conditie veel minder snel dan intervallen.

Vragen

Is zitten echt het nieuwe roken?

Hoe vaak moet je opstaan bij zittend werk?

Is staand werken beter dan zitten?

Hoeveel stappen per dag is genoeg?

Helpt bewegen tegen rugpijn van veel zitten?

Wat is de snelste manier om mijn conditie te verbeteren?

Volledige uitleg lezen (6 min)

Je zit waarschijnlijk meer dan je denkt. Bureaubaan, auto, bank, telefoon. De gemiddelde Nederlander beweegt te weinig, en dat heeft gevolgen voor je hart, je stofwisseling en hoe fit je op latere leeftijd bent.

In de podcast Tussen de Set bespreekt dokter Diederik waarom zitten zo’n probleem is, hoeveel beweging je echt nodig hebt, en wat je vandaag al kunt doen. Hieronder de kern, op basis van zijn uitleg.

Bekijk of beluister de aflevering

Deze uitleg komt uit onze podcast. Liever kijken of luisteren? De hele aflevering staat hieronder en op Spotify.

Is zitten echt zo schadelijk, het nieuwe roken?

De vraag is niet of zitten een gif is, maar dat je tijdens het zitten alle voordelen van bewegen misloopt. Diederik zegt het zo: “alles wat je als je niet beweegt dan hou je daar die voordelen niet uit.”

Bewegen maakt hormonen aan, verbetert je insulinegevoeligheid, verlaagt je bloedsuiker en is goed voor je brein. Zit je de hele dag stil, dan krijg je niets van die winst. Daarom is langdurig zitten ongezond, niet door één giftig effect, maar door alles wat je niet doet.

Dat het wordt vergeleken met roken slaat op de impact op je lange termijn gezondheid. Een lage conditie hangt sterker samen met vroegtijdig overlijden dan diabetes, alcohol of roken.

Wat te lang zitten doet met je lichaam

Beweging werkt op heel veel systemen tegelijk. Zit je te veel, dan loop je deze voordelen mis:

  • Stofwisseling en bloedsuiker: tijdens inspanning daalt je bloedsuikerspiegel en wordt je insuline effectiever. Je hebt minder insuline nodig.
  • Hart en bloedvaten: bewegen verbetert de doorbloeding, maakt nieuwe netwerken van bloedvaten aan en zorgt dat zuurstof en voedingsstoffen efficiënter bij je spieren komen.
  • Brein en stemming: bij inspanning komen stoffen vrij zoals irisine en BDNF, die je brein beschermen. Sporten maakt mentaal gezonder.
  • Conditie en reserve: een betere conditie betekent meer reserves om op te teren als je ziek wordt of een blessure oploopt.

Diederik vergelijkt het met je infrastructuur renoveren: de wegen worden breder, er komen banen bij, en het verkeer kan harder rijden. Zit je stil, dan slibt die infrastructuur juist dicht.

Tussen de Set met Diederik over te veel zitten
Uit de aflevering (Tussen de Set)

Hoeveel zitten is te veel?

Er is geen hard getal voor het aantal uren zitten dat te veel is, maar het beeld is duidelijk. Veel mensen zitten praktisch de hele dag: thuiswerken, de auto voor elk ritje, geen reden om het huis uit te gaan.

De norm waar je tegenaf zet komt van de Gezondheidsraad: minimaal 150 minuten per week matig intensieve beweging, plus twee keer per week spier- en botversterkende activiteiten zoals krachttraining. Diederik schat dat een groot deel van de Nederlanders dat niet haalt.

En let op de intensiteit. Slenteren telt nauwelijks mee. Loop je twee keer per dag met een rustige hond, dan is dat iets anders dan stevig doorlopen waarbij je hart echt aan het werk gaat.

Onderbreken is de grootste winst

Het goede nieuws: voor wie vanuit stilzitten komt, is de eerste stap de meest waardevolle. “als je stappen zet dan ben je in ieder geval niet aan het zitten. En dat is de grote winst van stappen zetten.”

Je hoeft niet meteen te gaan hardlopen. Diederik geeft simpele voorbeelden: elk uur vijf minuten een blokje om, lopen tijdens het bellen, af en toe een rondje om je huis. Verzin maar iets waardoor je in beweging komt.

Dat is geen vervanging voor echt sporten, maar voor iemand die nu helemaal niets doet is het een duidelijke verbetering ten opzichte van het nulpunt.

Tussen de Set met Diederik over te veel zitten
Uit de aflevering (Tussen de Set)

Hoeveel stappen per dag?

Een onderzoek liet zien dat opbouwen van zo’n 2.000 naar rond de 6.000 stappen per dag al gezondheidswinst geeft. Dat is laaghangend fruit voor heel veel mensen.

Wees wel reëel over wat stappen doen. Je verbrandt er niet enorm veel calorieën mee, en het is geen sterke prikkel voor je conditie. De winst zit erin dat je niet zit. Je krijgt een beetje gang in je hart en bloedvaten.

Diederik noemt als praktische ondergrens minimaal 6.000 stappen per dag, en daarbovenop liefst drie keer cardio en twee keer krachttraining per week.

Wat helpt: bewegen, staan, sporten

De grootste hefboom voor je gezondheid is gewoon genoeg bewegen. Diederik gaat zelfs zo ver te zeggen dat hij, als hij moest kiezen, eerder kiest voor genoeg sporten met een matig dieet dan een perfect dieet zonder sport. Liefst allebei natuurlijk, en meestal hoef je niet te kiezen.

Zijn optimum ligt rond de 5 tot 6 uur sport per week: ongeveer de helft krachttraining, de helft matig intensieve cardio (zone 2), en zo’n 10% intervaltraining. Plus wat aandacht voor balans en stabiliteit.

Wil je je conditie snel verbeteren met weinig tijd, dan is intervaltraining het meest effectief. Een bekende vorm is 4×4: vier minuten bijna maximaal, vier minuten rust, vier keer herhalen. In een paar maanden levert dat een flinke conditiesprong op.

Tussen de Set met Diederik over te veel zitten
Uit de aflevering (Tussen de Set)

Kies een vorm die je volhoudt

De beste cardio is de cardio die je blijft doen. “Zoek een vorm van cardio uit die je leuk vindt om te doen,” zegt Diederik, want een vorm die je haat ga je nooit volhouden.

Heb je overgewicht of last van je gewrichten, dan zijn zwemmen, roeien of de crosstrainer fijn: een allround training met een laag blessurerisico. Diederik is zelf zwemmer en noemt het ideaal.

Bouw beweging slim in je dag in. Fiets stevig naar je werk en maak er een zone 2-training van. Of zet een hometrainer voor de televisie en train terwijl je iets leuks kijkt. Zo eenvoudig kan het soms zijn.

Verder lezen

Meer over bewegen

Kennisbank

Elke maandag de scherpste deals in je mail

De beste supplementen-aanbiedingen en werkende kortingscodes van die week. Gratis, afmelden kan altijd.